Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


[1372.VII]. [Месца не пазначана]. В.к.л. Альгерд з братам вялікім князем Кейстутам і вялікі князь смаленскі Святаслаў Іванавіч заключаюць з вялікім князем маскоўскім Дзмітрыем Іванавічам і яго братам князем Уладзімірам Андрэевічам перамір'е ад "Гаспожына загавення" (31 ліпеня) да Дзмітрыева дня (26 кастрычніка).

Арыгінал у XVII ст. знаходзіўся ў архіве Пасольскага прыказа Маскоўскай дзяржавы. Яго апісанне змешчана ў вопісах 1614 і 1626 гг. Цяперашняе месцазнаходжанне і сігнатура: Расійскі дзяржаўны архіў старажытных актаў у Маскве. Ф. 135 ("Государственное древлехранилище"). Аддз. 1, рубрыка 2, № 5. Гэта экземпляр, выдадзены литоўскім бокам. Папера даўжынёй 417 мм, шырынёй 200 мм (абмеры У.А. Кучкіна) з дзвюма падвешанымі пячаткамі на жоўтым воску.

Асноўныя публікацыі і літаратура: Древняя российская вивлиофика. Изд. 2. Ч. 1. М., 1788. С. 88-90, № 10 (таксама ўсе іншыя выданні гэтай серыі); Собрание государственных грамот и договоров, хранящихся в государственной коллегии иностранных дел. Ч. 1. М., 1813. С. 52-53, № 31 (прарысаваны пячаткі); Духовные и договорные грамоты великих и удельных князей XIV - XVI вв. / Подг. Л.В. Черепнин. М.-Л., 1950. С. 62-63, № 23 (дата: 1371); Грамоти XIV ст. / Упорядк., вступн. стаття, коментарі і словники-покажчики М.М. Пещак. К., 1974. С. 46-49, № 23 (за выданнем Л.У. Чарапніна, прыкладзены фотаздымак арыгінала); Кучкин В.А. Московско-литовское соглашение о перемирии 1372 года // Древняя Русь. 2000. № 1. С. 11-39; № 2. С. 1-14 (апісанне арыгінала; агляд літаратуры; дата: 1372; атрыбуцыя пячатак літоўскім паслам Барысу Канстанцінавічу і Андрэю Іванавічу). Электронная версія зроблена па публікацыі Л.У. Чарапніна, напісанне некаторых слоў і канцы радкоў удакладнены па факсіміле арыгінала. Разбіўка на абзацы адпавядае той, што ўжыў Л.У. Чарапнін. Пунктуацыя сучасная.

Дата: згаданае ў дакуменце "Оспожыно заговенье" - гэта апошні дзень перад пачаткам Успенскага паста, гэта значыць - 31 ліпеня (а не дзень 1 жніўня, калі пачаўся сам пост). Дзмітрыеў дзень - гэта 26 кастрычніка. Такім чынам, дакумент прыняты ў ліпені. Складаней вызначыць год заключэння перамір'я. У літаратуры прыняты два варыянты датавання: 1371 альбо 1372 гады. У апошнім даследаванні У.А. Кучкіна, прысвечаным гэтай тэме, абгрунтавана дата 1372 г., калі ў другой палове ліпеня літоўская і маскоўская раці сышліся ля гарадка Любуцка побач з сутокам рэк Дугна і Ака.

      [Се]1 язъ, кнѧзь великии Олгѣрдъ, своимъ брат(о)мъ, со кнѧз|(е)мъ с Кестутьемъ, и кнѧз  великии Св(ѧ)тъславъ Иванович  | [по]слали1 есмы своихъ пословъ къ брату къ своему, к велико|[му]1 кнѧзю Дмитрею Иванович, и къ его брату, ко кнѧз  к Воло|димеру Аньдрѣевич, кнѧзѧ Борис Костѧнтинович, кнѧзѧ | Аньдрѣя Иванович, кнѧзѧ Юрья Володимерович, Дмитрея | Обиручева, Меркурья, Петра, Лукъяна.
      Тѣ послове оучи|нили межы нас  перемирье, от Оспожына заговѣнья | до Дмитриева дни, межы нас  воины нѣтъ. А межы нас  на|шимъ послом  ѣздити, путь имъ ч(и)стъ.
      А в томъ доконча|ньи кнѧз  Михаило тфѣрьскии, кнѧз  Дмитрии брѧньски|и, и тѣ кнѧзи, хто буд(е)ть оу кнѧз  оу великого оу Олгѣрда | в ымени его, и оу кнѧзѧ  великого Св(ѧ)тъслава тако же. |
      А кнѧзю великому Олгѣрду, и кнѧз  Кестутью, и кнѧз  ве|ликому Св(ѧ)тъслав, хто будетъ со кн(ѧ)з(е)мъ с великимъ зъ | Дмитриемъ Иванович(е)мъ и съ его брат(о)мъ, со кн(ѧ)з(е)мъ со | кн(ѧ)з(е)мъ [sic] с Володимеромъ Аньдрѣевич(е)мъ, в любви и | в докончаньи, кнѧзь великии Олегъ, кнѧз великии Рома|[н]ъ,1 кнѧз великии Володимеръ проньскии, и иныѣ кнѧз, | хто буд(е)тъ в нашемъ имени, тѣхъ князии кнѧз великому | Олгѣрду, и брат его, кнѧз Кестутью, и кнѧз великому Св(ѧ)тъ|славу, и ихъ дѣтемъ тѣхъ кнѧзии не воевати, очины ихъ, | ни ихъ люд(и)и.
      А что кнѧз  Михаило на первомъ перемирь(е), | на другомъ, и на третьемъ которая буд(е)тъ мѣста по|грабил  в нашеи очинѣ, в великомъ кнѧженьи, а то | кнѧзю великому Олгѣрду мнѣ чистити, то кнѧз Ми|хаилу по исправѣ подавати назад, по докончанью кнѧз ве|ликого Олгѣрда. А гдѣ буд(е)тъ кнѧз Михаило вослал в нашю | очину, в великое кнѧженье, намѣсник  или волостели, и | тыхъ ны сослати доловь, а не поѣдуть, и намъ ихъ имати, | а то отъ нас  не в ызмѣну. А отъ сего перемирья, от Оспо|жына заговѧнья до Дмитриева дни, а иметъ кнѧз  | Михаило что пакостити в нашеи очинѣ, в великомъ | кнѧженьи, или грабити, намъ сѧ с нимъ вѣдати са|мимъ. А кнѧз  великому Олгѣрду, и брат  его, кнѧз  Кесту|тью, и ихъ дѣтемъ за него сѧ не въступати.
      А что пошли | в Орду ко ц(а)рю люд  жаловатисѧ на кнѧз  на Михаила, а то е|смы въ Б(ож)ьи воли и во ц(а)р(е)вѣ, как  повелитъ, так  ны дѣяти, | а то от нас  не в ызмѣну.
      А межы нас  посломъ литовъски|мъ, и нашимъ, и смоленьскимъ, и торговцемъ путь | ч(и)стъ. А посломъ тфѣрьскимъ и нашимъ промежы нас  | путь ч(и)стъ. А оприснь пословъ, тфѣричемъ нѣтъ дѣл  в на|шеи очинѣ, в великомъ кнѧженьи, а нашимъ нѣтъ дѣл  | во Тфѣри.
      А си грамота аже буд(е)тъ кнѧзю великому О|лгѣрду не люба, инъ отошлетъ. А хотѧ и отошлетъ, а на | семъ перемирьи и докончаньи межы нас  воины 2-c Олгѣрдомъ-2 нѣтъ | до Дмитриева дни.
      А на семъ перемирьи и докончаньи | от великого кнѧз  от Олгѣрда, и ото кнѧз  отъ Кестуть|я, и ото кнѧз от великого отъ Св(ѧ)тъслав(а) целовали кр(ес)тъ: | кнѧз  Борис  Костѧнтинович, кнѧз  Аньдрѣи Иванович, | кнѧз  Юрье Володимерович, Дмитрии Обѣручевъ, | Меркуреи, Петръ, Лукъянъ. А отъ великого кнѧзѧ | отъ Дмитрея Иванович  и ото кнѧз  Володимера Ань|дрѣевич  целовали кр(ес)тъ Дмитрии Михаилович, Ива|нъ Михаилович, Дмитрии Олександрович, Иванъ | Федорович.
      А со Ржевы до исправы не сослати.

1 Дэфект арыгінала. 2-2 Напісана над радком.

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d038 ад 2009.XII.13.






Hosted by uCoz