Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


1390.[V.15], die dominico infra octavas Ascensionis Christi. Вільня. Кароль Польшчы, найвышэйшы князь літоўскі Уладзіслаў (Ягайла) надае Віленскаму кафедральнаму касцёлу і яго капітуле вёску Панары з угоддзямі так жа, як ёю валодаў в.к.л. Альгерд, ез на рацэ Віліі з дзесяцінай рыбы, дзесяціну збожжа ў Нямежы, дванаццаць пудоў воску з двара Віленскага замка, з абавязкам кожны дзень служыць імшу за яго душу.

Арыгінал цяпер невядомы. Як высвятлілі Я. Фіялэк і У. Сямковіч, тэкст захаваўся ў складзе трансумпта караля Польшчы, в.к.л. Жыгімонта І (Бярэсце на сейме, 1518.XII.16), вядомага ў некалькіх копіях. Копія 1: Liber II (зборнік прывілеяў з архіва Віленскай капітулы), с. 204-206, № 56 (тэкст надання на с. 204-205). - Копія 2: Liber III (тамсама), с. 81-82, № 38. - Копія 3: Liber IV (тамсама), с. 325-328, № 60 (тэкст надання на с. 325-327); як пазначана ў гэтай копіі, арыгінал надання Ягайлы прапанавалі каралю Жыгімонту І "ven. Laurentius Miedzileski praepositus et Joannes Filipowicz decr. doctor et custos, canonici ecclesiae cath." Арыгінал тут апісаны наступным чынам: "Propter praecisionem zonae sericeae, in qua sigillum illius maiestatis avitae subappensum erat". - Копія 4. Натарыяльная копія арыгінала трансумпта Жыгімонта І, зробленая 31 мая 1741 г. капітульным натарыусам Міхалам Дзімітрам Аляшкевічам. Па гэтых чатырох копіях дакумент надрукаваны ў выданні: Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wileńskiej. T. 1. 1387-1507 / Oprac. J.N. Fijałek, W. Semkowicz. Kraków, 1932-1948. S. 30-31, № 17 (дата: 15 мая 1390 г.). Электронная версія зроблена па гэтай публікацыі. Для лепшага чытання тэкст разбіты на абзацы. Варыянты па копіях 2, 3 і 4 прыводзяцца ў тым парадку і выглядзе, як іх надрукавалі Я. Фіялэк і У. Сямковіч. Захаваны таксама іх заўвагі да тэксту.

Дата: у 1390 г. Вялікдзень святкаваўся 3 красавіка, свята Узнясення Гасподня прыходзілася на чацвер 12 мая. Адпаведна нядзеля ўнутры актавы Узнясення Гасподня - гэта 15 мая 1390 г.

      In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam.
      Vladislaus Dei gratia rex Poloniae Lithuaniaequea princeps supremus et haeres Russiae etc., notitiam praesentium habituris praesentibus et futuris, significamus quibus expedit universis.
      Quod sincere devotionis zelo accensi diem extremi iudicii cupientes operibus misericordiae praevenire et indubitatae salutis perpetuae compendia nobisb procurare, in immarcescibilesc namque coelestes thesauros fiducialiter reponimus, quaecumque pro honore sacrarum aedium et augmento cultus divini liberaliter erogamus, ecclesiae nostrae cathedrali Vilnensi in honorem beatorum Stanislai pontificis et Vladislai regis martyrum nuper erectae et ipsius capitulo villam nostram Ponary1 sitam prope civitatem nostram Vilnensem, obstaculum in superiori parte nostri obstaculi in fluvio Vigilia situati in eodem fluvio Vigiliad construendum per ipsos, decimum piscem de dicto nostro obstaculo, decimas post nostras araturas in Niemiezhae 2, duodecimf talenta cerae pud dicta de curia nostri castri Vilnensis, [quorum] singulis quatuor temporibus tria talenta solvi debent capitulo supradictog, dictam villam Ponary cum omnibus fructibus, redditibus, censibus, utilitatibus, agris, pratis, campis, sylvis, nemoribus, gaiis, rubetis, quercetis, virgultis, piscinis, piscaturish, borris, mellificiis, molendinis, pascuisi, venationibus, aucupationibus, pertinentiis et appendiis universis, prout Olcardusj noster olim genitor ac nos eam tenuimus, cum omni iure, dominio et proprietate damus, attribuimus et pro donationek perpetua et irrevocabili assignamus per ipsam ecclesiam Vilnensem et eius capitulum tenendum, habendum, utifruendum, commutandum et pro utilitate eiusdem ecclesiae convertendum ac perpetuis temporibus affuturis possidendum.
      Praedictae itaque donationis intuitu, quam ob spem retributionis aeternae facimus et fecimus, in eadem ecclesia Vilnensi singulis diebus temporibus perpetuis una missa in remedium salutis nostrae animae debet legi.
      Harum quibus sigillum nostrum appensum est testimonio litterarum.
      Actum Vilnae, die dominico infra octavas Ascensionis Christi anno Domini millesimo trecentesimo nonagesimo.
      Praesentibus his: Joanne Wislicensil, Cristino Sandecensi castellanis, Dimitrio marschalco, Michaele venatore, Peregrino subcamerario Sandomiriensi, Gnevossiom de Dalewiczen, aliis nostris fidelibus fidedignis.
      Datum per manus domini Zakliczeo cancellarii aulae nostrae, nostri fidelis.

a Lituaniaeque Lib. II. Lithvaniaeque Kop. 1741b nobis compendia Lib. II і IV.  c imarcescibiles Lib. IId Vilia Lib. II (rozumie się rzeka Wilja)e Niemieza Lib. II.. Niemeza Lib. IVf duodecem Lib. IIg suprascripto Lib. IIh piscatoribus Lib. IIi piscinis Lib. IIj Oleardus wszędzie w tekstach (rozumie się Olgierd). k dotacione Lib. IIl Visliciensi Lib. II і IVm Gneuosio Lib. IIn Daleuice Lib. IIo Zaklitae Lib. II.

1 Ponary nad Wilją o milę od Wilna w stronie płd.-zach.; w posiadaniu kapituły wil. występują one d. 27 paźdz. 1398 (zob. niżej Nr. 33). Wieś tę jako należącą do kapituły zaznacza też Długosz w swojej Historji pod r. 1390, opisując oblężenie Wilna przez Witolda z Krzyżakami, których mistrz usadowił się "a parte fluvii Wilna versus Poloniam et villam Ponari capituli Vilnensis spectante" (Hist. Pol. III 489). 2 Niemież na płd.-wsch. od Wilna, przeszło mila przy drodze do Oszmiany, gmina Rudomina (J. Krzywicki w Słown. Geogr. VII [1886] str. 89).

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d039 ад 2009.XII.15.






Hosted by uCoz