Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


1367.[XI.07], Dominica die ante festum Martini Pontificis gloriosi. Рыга. Магістр Лівонскага ордэна Вільгельм фон Фрымерсгейм і ландмаршал Лівонскага ордэна Андрэас фон Штэнберг завяраюць дагавор, заключаны з каралямі Летовіі Альгердам і Кейстутам; з літоўскага боку перамовы вялі князі Уладзімір Альгердавіч, Сцірпейка, Войшвілт і Кейстут; дамоўлена аб устанаўленні буфернай зоны на мяжы Лівонскага ордэна і ВКЛ, па рацэ Дзвіне, у гэтай зоне не могуць праходзіць "разбойнікі" (latrunculi) з абодвух бакоў, а толькі могуць праходзіць правіцелі Лівонскага ордэна і ВКЛ са сваімі войскамі.

Арыгінал у XVI ст. знаходзіўся ў Кракаўскім каронным архіве. Яго змест лаканічна пераказаны ў інвентары М. Кромера (1551): "1367. Vilelmi Marsalci Livoniae cum Olgerdo et Kaistuto ducibus Litvaniae limitum distinctio". У 1759 г. дакумент надрукаваў М. Догель, які занатаваў, што арыгінал быў замацаваны дзвюма пячаткамі. У канцы XVIII ст. грамата разам з іншымі матэрыяламі Кароннай і Літоўскай Метрык была перавезена ў Санкт-Пецярбург. Па вопісу 1808 г. грамата была перададзена з Метрыкі пры канцылярыі 3-га Дэпартамента Сената ў Імператарскую публічную бібліятэку (цяпер - Расійскую нацыянальную бібліятэку) пад распіску П. Дуброўскага. Пячатак пры пергамене ўжо тады не было. Далейшыя сляды губляюцца. Цяперашняе месцазнаходжанне арыгінала невядомае.

Асноўныя публікацыі: Dogiel M. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae. T. 5. Vilnae, 1759. S. 78, № 56 (пазначыўшы ў легендзе: Ex Originali, Sigil. 2); Liv-, esth- und curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Abteilung 1. Bd. 2. 1301-1367. Reval, 1855. Слуп. 772-773, № 1041; рэгеста: с. 185, № 1233 (за выданнем М. Догеля; дата прапанавана: d. 7 Novbr. 1367; імя магістра папраўлена ў параўнанні з публікацыяй М. Догеля: Vrimersheim супраць Ernnersheim); Daniłowicz I. Skarbiec diplomatów papiezkich, cesarskich, krolewskich, książęcych. T. 1. Wilno, 1860. С. 212, № 437 (пераказ зместу; звесткі пра арыгінал; дата: 11 лістапада 1367 г.); Аристов Н.Я. Промышленность Древней Руси. СПб., 1866. С. 270-271 (рускі пераклад). Электронная версія зроблена па публікацыі М. Догеля, у варыянце прыведзена папраўка Ф.Г. фон Бунге адносна прозвішча магістра, якое М. Догель, верагодна, няправільна расчытаў.

Дата: дзень памяці папы рымскага, пакутніка Марціна I у старажытным каталіцкім свеце святкаваўся 12 лістапада (паводле календара, пацверджанага на Трыдэнцкім саборы ў сярэдзіне XVI ст.). Сучасная дата святкавання 13 красавіка, паводле календара, зацверджанага на Другім экуменічным Ваціканскім саборы, не можа тут прымацца ва ўлік. Калі ў 1367 г. 12 лістапада выпадала на пятніцу, то бліжэйшая нядзеля перад гэтай датай прыходзілася на 7 лістапада. Такім чынам, правільная дата тая, што прапанаваў Ф.Г. фон Бунге, а не І. Даніловіч.

      Nos, frater Wilhelmus de Ernnersheim1, magister fratrum domus Teuthonicorum Jerosolimitanorum per Livoniam, & frater Andreas de Stenbergh, lantmarscalcus ibidem, notum facimus vniversis, & singulis praesentes literas visuris, vel audituris.
      Pacem latrunculorum inter nos & Olgherdem ac Keystutten, fratres reges Lethoviae, per nos, lantmarscalcum praedictum, ac commendatores de Zegewolde, de Mythovia, & de Dobelen, ac per vice-commendatorem Rigensem, pro parte nostra, necnon per Woldemarum filium Olgherdem regis praedicti, & per duces Stirpeyken, & Waysewist [sic], ac Keystutten taliter esse factam: videlicet quod eadem pax incipiat ab Ixkulle, ubi pax praedicti ducis Stupeyken [sic] terminatur, & protenditur Dunam, ascendendo usque ad rivum Egelamen, & ulterius de hoc rivulo usque Videntske, ita, quod in his limitationibus pacis, latrunculi tam de partibus nostris, quam de partibus Lethoviae non transibunt, sed nos, magister, vel lantmarscalcus praefatus libere possumus cum exercitu magno vel parvo in dictis limitationibus pacis transire, quocunque nobis videbitur expedire. Simili modo reges praehabiti, videlicet Olgherden & Keystute cum exercitu magno vel parvo, quandocunque temporis, vel eorum alteri expediens fuerit, transire possint licite in pace praedicta.
      Quandocunque vero eadem pax latrunculorum nobis amplius non placuerit, extunc eam in Vilna resignare debemus. Quandocunque etiam eadem pax praedictis regibus displicuerit, extunc eam in Riga resignabunt, & post resignationem eiusdem pacis nullus alteri ex utraque parte infra duas septimanas dampna irrogabit.
      Ut autem haec ordinatio per nos firmiter observetur, sigilla nostra, videlicet magistri & lantmarscalci praedictorum praesentibus sunt appensa.
      Datum Rigae, Anno Domini millesimo trecentesimo sexagesimo septimo, Dominica die ante festum Martini Pontificis gloriosi.

1 LUB-2: Vrimersheim.

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d041 ад 2009.XII.20.






Hosted by uCoz