Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


1388.XII.16, в середу. Маладзечна. Князь Дзмітрый Альгердавіч прыносіць прысягу вернасці каралю Польшчы Уладзіславу (Ягайле), яго жонцы каралеве Ядвізе, іх дзецям і Кароне Польскай, абяцаючы адмовіцца ад "слюбу" - прысягі, дадзенай вялікаму князю маскоўскаму Дзмітрыю Іванавічу.

Арыгінал у XVI ст. знаходзіўся ў Кракаўскім каронным архіве. Ён апісаны ў інвентары М. Кромера (1551): "Demetrius Olgerdi filius dux iurat fidelitatem regi". У 1858 г. дакумент захоўваўся ў бібліятэцы Канстанціна Свідзінскага ў Сульгоставе. Потым трапіў у бібліятэку графаў Красінскіх у Варшаве, сігнатура № 39. Па апісанні У. Розава, гэта быў пергамен вышынёй 160 мм, шырынёй 242 мм, з закладкай для пячаткі 20 мм. Ад пячаткі засталіся прарэзы для пергаменнай стужкі. У 1944 г. падчас Варшаўскага антыфашысцкага паўстання пергамен быў знішчаны пажарам у палацы Красінскіх.

Копія 1: Бібліятэка Чартарыйскіх у Кракаве. Рукапіс 9 (Teki Naruszewicza, t. 9), s. 201-202, № 59. Ex originali archivi regni. Копія зроблена па загаду А. Нарушэвіча 1782.VI.28.

Асноўныя публікацыі і літаратура: Gołębiowski Ł. Dzieje Polski za panowania Jagiellonów. T. 1. Panowanie Władysława Jagiełły. Warszawa, 1846. S. 3, uwaga 1 (дата памылковая: 1389.XII.16); Собрание государственных и частных актов, касающихся истории Литвы и соединенных с ней владений (от 1387 до 1710 года). Ч. 1. Вильно, 1858. С. 6, № 4 (дата прапанавана памылковая: 13 grudnia); Daniłowicz I. Skarbiec diplomatów papiezkich, cesarskich, krolewskich, książęcych. T. 1. Wilno, 1860. S. 274-275, № 563; Погодин М.П. Вот на каком языке объяснялись между собою первые литовские князья // Виленский вестник. 1866, № 45; Срезневский И.И. Сведения и заметки о малоизвестных и неизвестных памятниках. Приложение к XXII-му тому Записок Имп. Академии наук, № 3. [XLV-LIV]. СПб., 1873. С. 213-214, № LIII; Розов В. Українські грамоти. Том 1. XIV в. і перша половина XV в. Київ, 1928. С. 42-44, № 23 (лепшая публікацыя); Akta unji Polski z Litwą. 1385-1791. Kraków, 1932. S. 21-22, № 24 (транслітарацыя лацінкай); Karwasińska J. Straty Archiwum Koronnego // Straty bibliotek i archiwów Warszawskich w zakresie rękopiśmiennych źródeł historycznych. T. 1. Archiwum głowne akt dawnych. Warszawa, 1957. S. 34; Грамоти XIV ст. / Упорядк., вступн. стаття, коментарі і словники-покажчики М.М. Пещак. К., 1974. С. 98, № 47 (за выданнем У. Розава).

Электронная версія зроблена паводле выдання У. Розава. Запісы на адвароце і звесткі пра копію прыведзены паводле выдання "Akta unji Polski z Litwą". Пунктуацыя сучасная. Для лепшага чытання тэкст разбіты на абзацы. Кірылічныя лічбы заменены на арабскія.

Дата: у 1388 г. 16 снежня сапраўды выпадала на сераду, таму дата, прыведзеная ў тэксце дакумента, з'яўляецца карэктнай.

      Мы, кнѧз  Дмитрий Ѡлгѣрдович, чинимъ знаменит  тымъ листом, | иже имѣюче чистоѣ мысли м(и)л(о)с(е)рдие и пождание к великом  королеви | Володиславу польском  и къ его королици Ѧдвизѣ, и къ его дѣтем , и къ Кору|нѣ Польскои, хотѧчи с нашими дѣтми ему и его королици и Корун(е) Пол|ской службу вѣрнѣ и оуставичнѣ оуказати, тому истому короле|ви Володиславови, и его корол(и)ци, и его дѣтем, и Корунѣ Польской слюбу|емъ держати цѣлую правду и чиста вѣра с нашим  дѣтми и с нашим  | послѣдки, при немъ и на вѣк  быт, а николи ѡт  них  ани ѡт  Коруны Полскоѣ | никоторою хитростью ѡтстати, але ѡто всих  неприѧтелий ѡстерегат  | всею нашею силою и на вѣк  помагати ми.
      А ѧко кол також  ислюбили был  | есмо кнѧз  Дмитрию Московьском  и правду дали, оужь ѣдем  и хочем  | сѧ порожни оучинити тоѣ правды прот(о), абы корол  был  б(е)зпечнѣший оу на|шей службѣ и оу правдѣ. Коли сѧ воротим, сложив  той слюб, тогда хочемъ | кголдоват  королев(и) и его королици, и его дѣтем, и Корун(е) Польской, вѣрное послуш|ство держат  подъ присѧгою и под  ч(е)стью подлугъ ѡбычаѧ, ѧко кол  бывает  | при голдованию.
      А на крѣпос(ть) тог  листа привѣс(и)ли есмо наша печат, абы то крѣ|пко здержат, не изрушисто [с. 44] никакими дѣл(ы).
      А дана грамот(а) в Молодечнѣ в се|реду декабрѧ 16 д(е)нь. А то сѧ кончал(о) в лѣт(о) Б(о)жье 1388-е1 лѣт(о).
      А при | том  был(и) боѧре Братша, Минигайло, кнѧз  Юрьи Кожшно2 Иванович.

1 У рукапісе: 1380 ѡ 8-е. Магчыма, пісар замест лічбы першапачаткова хацеў напісаць слова "ѡсмое". 2 Кожшно - так у рукапісе.

На адвароце пазнейшыя запісы: 1) Dux Dimitr Olgyerdowicz revocat fidelitatem duci Moskoviae promissam pollicetque regi Poloniae sub tempore omagium facere (верагодна, запіс XVI ст.). 2) Demetrius Olgerdi filius dux fidelitatem regi, reginae et regno Poloniae 1388 (верагодна, запіс XVI ст.). 3) Rta. 4) N. 22. 5) Sylw. Czermiński (XVIII ст.).

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d047 ад 2010.I.22.






Hosted by uCoz