Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


[907.III.01 – 908.II.29]. [Каля Канстанцінопаля]. Князь Кіева, Русі і славян Алег заключае дагавор з цэсарамі Візантыйскай імперыі Львом і Аляксандрам аб міры, уплаце Візантыяй дані рускім гарадам Кіеву, Чарнігаву, Пераяслаўлю, Полацку, Растову, Любечу і іншым, і аб парадку прабывання рускіх купцоў у Візантыі.

Арыгінал невядомы; напэўна, павінен быў існаваць экземпляр дагавора на грэчаскай мове. – Згадкі: Змест дагавора пераказаны ў "Аповесці мінулых гадоў" пад 6415 годам. Старэйшыя спіскі групы Лаўрэнцеўскага летапісу: Лаўрэнцеўскі (РНБ, шыфр F. п. IV.2); Маскоўска-Акадэмічны (РДБ, ф. 173/I, № 236); Троіцкі (загінуў у 1812 г., але захавалася пачатковая частка і фрагменты тэксту ў выпісках М.М. Карамзіна); Радзівілаўскі (Бібліятэка Расійскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу (БАН), шыфр 34.5.30). Старэйшы спісак групы Іпацьеўскага летапісу: Іпацьеўскі (БАН, шыфр 16.4.4).

Асноўны тэкст летапісу і розначытанні паводле Маскоўска-Акадэмічнага (А),Троіцкага (Т), Радзівілаўскага (Р) і Іпацьеўскага (Іп.) спіскаў прыводзяцца паводле выдання: Полное собрание русских летописей. Т. 1. Лаврентьевская летопись. Изд. 2 в трех выпусках. Л., 1926-1928 [Перавыд.: М., 1962; Рэпрынт: М., 1997]. Стлб. 30-32. Чытанні Іпацьеўскага спіску дадаткова правераны паводле выд.: Полное собрание русских летописей. Т. 2. Ипатьевская летопись. Изд. 3. СПб., 1908 (рэпрынт: 1962, 1998). Стлб. 21-22.

Агляд навуковай літаратуры і аргументацыю на карысць існавання руска-візантыйскага "дагавора 907 г.", змест якога пераказаны ў "Аповесці мінулых гадоў", гл. у манаграфіі: Сахаров А.Н. Дипломатия Древней Руси. М., 1980. С. 84-134.

Дата: Сакавіцкі 6415 год адпавядаў перыяду з 1 сакавіка 907 г. па 29 лютага 908 г. У візантыйскіх крыніцах упамінанняў пра паход Алега і заключэнне дагавора з Руссю ў 907/908 гг. няма.

      В лѣт 6415. Иде Ѡлегъ на Грекы. Игорѧ1 ѡстави в Киевѣ2, поя [же]3 множество Варѧг, и Словенъ, и Чюд4, и Словене, и Кривичи, и Мерю, и Деревлѧны5, и Радимичи, и Полѧны, и Сѣверо6-, и Вѧтич, и Хорваты, и Доулѣбы, и Тиверци-6, яже соут  толковины, си вси звахутьс7 ѡт  Грекъ Великая Скоуф, [и]8 съ  сими со9 всѣми поиде Ѡлегъ на конех  и на кораблех10, и бѣ числомъ кораблеи11 2000, [и]8 пріиде къ Ц(а)рюграду [...]
      И12 почаша Греци мира просит, дабы не воевал  Грецкые земли13. Ѡлегъ же14 мало ѡтстоупи ѡт15 град, нача миръ творити со ц(еса)рьма Грецкима16, со Ѡленом17 и18 Александромъ, посла к ним19 въ град Карла, Фарлоф, Вельмбда, Рулава и Стемида, г(лаго)лѧ20: "Иміте ми с(я) по дан21". И рѣш  Греци: "Чем  хощеш, дамъ22 ти". И заповѣда Ѡлег  дат23 воем на 2000 корабль24 по 12 гривен  на ключ и25 потом  даяти26 углады27 на Роускыа град. Первое на Киевъ, таж  на Чернигов, [і]28 на Переаславль, [і]28 на Полтѣскъ, [і]28 на Ростов, [і]28 на Любеч, и на прочаа город, по тѣм  бо городмъ седѧху велиции кн(я)зи29 под  Олгом  суще, да приходѧчи30 Рус  слюбное31 емлют, елико хотѧчи32, а иж  прих(о)д(я)чи33 гости34 егда35 емлют  мѣсѧчину на 6 м(е)с(я)ць: хлѣбъ36, [и]37 вин, и мѧс38, и рыбы, и ѡвощем39, и да творѧт  им  мовь, елик  хотѧт. Поидучи40 [домовь в]41 Роус  за сѧ да42 емлют  оу ц(а)рѧ вашег43 [на путь]44 брашно45, и якри, и ужа46, и пароусы, и47 елико [імъ]48 надобе.
      И яшасѧ Греци. И49 рѣста ц(а)рѧ и боярьство все: аще приидоуть Роус  бес купли, да не взимают  мѣсѧчины; да запретить кн(я)зь словомъ50 своим  приходѧщимъ Роус  здѣ, да не творѧть пакости в селѣх, в странѣ нашеи; приходѧще Роус  да витают  оу с(вя)т(о)го Мамы, и после51 ц(а)рьство наше, и да испишут   имена их, и тогда возмуть мѣс(ѧ)чинное52 свое53, первое ѡт  город  Киева, и па54 ис Чернигова, и ис Переаславлѧ, и прочии град. И да входѧт  в град  ѡдними55 вороты, со ц(а)р(е)вымъ муж(е)мъ без  ѡроужа, моуж 50, [и]56 да творѧт  куплю, якож  имъ надобе, не платит57 мыта ни в чем  же.
      Ц(а)рь же Леѡнъ со Ѡлександромъ миръ сотвориста со Ѡлгом, имшесѧ по дань, и роте заходвше межы собою, целовавше [сами]58 кр(е)стъ, а Ѡлга водивше на роту и моуж  ег(о) по Роускомоу закону, клѧшасѧ59 ѡроужемъ своим  и Пероуном  б(о)гомъ своим, и Волосомъ скотемъ б(о)гомъ, и оутвердиша миръ.

1 Т. а Игоря. 2 А. а в Киевѣ. 3 же узята з Т. 4 РА. пасля чюдь паўторна зноў: и словене; у Т. яго няма. 5 А. двойчы напісана и деревляны. 6-6 Т. и словѣне, чюдь, кривичи, меря, поляне, сѣверъ, деревляны, радимичи, вятичи, хорвяты, дулѣбы і тиверьць. 7 Т. звахуся. 8 и узята з Т. 9 Т. няма со. 10 Т. в кораблѣхъ. 11 Т. кораблевъ; А. корабль. 13 Т. не воевалъ гражанъ по пристанищемъ. 14 Т. и Олегъ. 15 Т. отступивъ. 16 Т. грьчьскима. 17 ТА. і Іп. со Леономъ. 18 Т. исо. 19 ТА. к нима. 20 Т. глаголя има. 21 Т. ся дань даяти. 22 ТА. дамы. 23 А. давати. 24 Т. кораблевъ. 25 Т. няма и. 26 Т. пояти. 27 ТА. уклады. 28 і ўзята з Т. 29 Т. оубо градомъ сѣдяхоу князеве. 30 Т. приходяще. А. приходячи. 31 Т. дань; у Іп. і іншых спісках: хлѣбное. 32 Т. хотяче. 33 А. приходяче; Т. придутъ. 34 Т. гостеве. 35 Т. да. 36 Т. хлѣбы; А. и хлѣбъ. 37 и узята з ТА. 38 Т. мяса. 39 Т. овощь. 40 Т. і поідуче; А. и поидучи же. 41 домовь в узята з Т. 42 Т. няма да. 43 Т. няма вашего. 44 на путь узята з Т. 45 Т. брашна. 46 Р. ужища. 47 Т. і прѣ. 48 імъ узята з Т. 49 А. няма и. 50 Т. посломь. 51 Іп. посълет. 52 А. мѣсячное. 53 А. няма свое. 54 А. паки. 55 А. одиними. 56 и узята з Іп. 57 РА. не платити; у Іп. і іншых спісках: не платяче. 58 сами узята з Іп. 59 А. кляшеся.

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d073 ад 2010.IX.12.






Hosted by uCoz