Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


[Пасля 1341 альбо пасля 1366]. [Дата і месца не пазначаны]. Князі Кейстут і Любарт дазваляюць жыхарам Таруня ездзіць гандляваць у Луцк праз Дарагічын, Мельнік і Бярэсце.

Арыгінал у 1840 г. спрабаваў адшукаць у Таруньскім гарадскім архіве П.І. Прэйс, які пісаў у сваёй справаздачы: "В Торне я надеялся найти грамоту, может быть, древнейший памятник белорусского наречия, о которой мне сказывал профессор Фохт. За 20 лет пред сим он имел эту грамоту в руках; теперь ее нет в городском архиве. Пропала также весьма важная грамота литовского князя Кейстута" (Журнал Министерства народного просвещения. Ч. 28. 1840. Аддзел IV. С. 14). Па пазнейшых звестках І.І. Сразнеўскага (1861), дакумент знаходзіўся ў Кёнігсбергскім таемным архіве. Цяперашняе месцазнаходжанне граматы невядомае. Аб яе палеаграфіі можна меркаваць па літаграфічнаму здымку, які надрукаваў І.І. Сразнеўскі. - Копія 1 (звесткі М.М. Пешчак): Санкт-Пецярбургскі філіял архіва РАН. Ф. 216, воп. 1, № 39, л. 47.

Асноўныя публікацыі і літаратура: Срезневский И.И. Древние памятники русского письма и языка: Общее повременное обозрение: (Продолжение) // Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. Х. Вып. IV. СПб., 1861. Стлб. 297-298 (дата: пасля 1341); Яго ж. Древние памятники русского языка и письма (X-XIV вв.). СПб. 1863. С. 245; Яго ж. Древние памятники русского языка и письма (X-XIV вв.). Приложение: снимки с грамот. СПб., 1866. С. 92, № 39 (літаграфічны здымак); Яго ж. Древние памятники русского языка и письма (X-XIV вв.). 2-е изд. СПб., 1882. Стлб. 191-192; Смирнов А. Сборник древнерусских памятников и образцов народной русской речи. Варшава, 1882. С. 57, № 54 (за выданнем І.І. Сразнеўскага); Грушевський М. Історія України-Руси. Т. 4. XIV–XVI віки – відносини політичні. Вид. 2. Київ–Львів, 1907. С. 448 (прапанавана дата: пасля 1366); Крымский А. Украинская грамматика. Т. 1, вып. 2. М., 1908. С. 532 (за выданнем І.І. Сразнеўскага); Куник А.А. Объяснительное введение к грамотам и летописным сказаниям, касающимся истории Червонной Руси в XIV в., с приложением подлинных текстов // Болеслав-Юрий II. СПб., 1907. С. 122 (за выданнем І.І. Сразнеўскага); Розов В. Українські грамоти. Том 1. XIV в. і перша половина XV в. Київ, 1928. С. 1-2, № 1 (за літаграфічным здымкам, які надрукаваў І.І. Сразнеўскі); Карский Е.Ф. Славянская кирилловская палеография. Л., 1928. С. 55; Грамоти XIV ст. / Упорядк., вступн. стаття, коментарі і словники-покажчики М.М. Пещак. К., 1974. С. 23-24, № 8 (за выданнем В. Розава; перадрукаваны літаграфічны здымак з публікацыі І.І. Сразнеўскага). - Электронная версія зроблена за выданнямі В. Розава і М.М. Пешчак.

Дата: Традыцыйнае датаванне "пасля 1341", прапанаванае ў свой час І.І. Сразнеўскім, засноўваецца на даце смерці в.к.л. Гедыміна, пасля чаго Кейстут і Любарт сталі поўнымі гаспадарамі ў сваіх удзелах. М. Грушэўскі датаваў грамату часам непасрэдна пасля 1366 г., бо ў ёй няма згадкі пра Уладзімір, што можа сведчыць, што горад быў ужо часова страчаны літоўскімі князямі. На думку М.М. Пешчак, "незважаючи на те, що грамота писана від імені обох князів - волинського князя Любарта i брестського князя Кейстута, аналіз її змісту показує, що вона, очевидно, написана в Бресті князем Кейстутом".

      Ѡт  кнѧзѧ ѡт  Кестутѧ и ѡт  кнѧзѧ ѡт  Либорта [sic] у Торунь к мѣстычемъ. |
      Што іесте просили насъ, абыхомъ васъ пустили 1-до Лучцька търговать-1 через Берестие, абы вамъ | не закажали, мы хочемъ ради то учинити вамъ: не блюдитесѧ ничего, | поидите. А коли которыи торговець поидеть торговать ис Торунѧ | через Берестие до Лучьска, без печали будте.
      А кто поидеть съ се|ю грамотою через Дорогычинъ, чесъ [sic] Мелникъ и черес Берестие до | Лучьска торговатъ ис Торунѧ, ѧзъ, кнѧзь Кестути, не велю ихъ | заимати.

1-1 Напісана той жа рукой над радком.

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d069 ад 2010.III.29.






Hosted by uCoz