Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці / Уклад., уступ. артыкулы, каментарыі - канд. філалагічных навук А.Ф. Коршунаў. Мн., 1975.

Дополнение. Лист 3. Королю Речи Посполитой Стефану Баторию (27.X.1580).

NAJASNIEJSZEMU STEFFANOWI Z LASKI BOŻEJ KROLOWI POLSKIEMU, W. X. LITEWSKIEMU, PRUSKIEMU, ŻMUDZKIEMU ETC.

Najaśniejszy miłościwy krolu, pane a pane nasz miłościwy!

Przez chorobę moje, którą mie pan bog nawiedzić raczył gorączką, nie mogłem dostatecznie ku W. kr. Mci tego listu mego pisać, ale wszelakie postanowienie z rycerstwem W. kr. Mci jeznym i pieszym wypełniło się wedla W. kr. Mci.

Tylko panowie rotmistrze jezni nie pozwolili żadnym obyczajem, aby ich zupełna zapłata nie miała dojść, a wszakoż towarzyszów nowych na rejestrach podali sekrzetarzom W. kr. Mci, którzy będą powinni dosługować abo im to będzie w ćwierci drugiei wytracano, tylko że niektorzy zaraz sobie służbę wypowiadaja, około której wszelakiej sprawy pan Stabrowski, pisarz W. kr. Mci, i pan Stanislawski sprawę dostateczną przez W. kr. Mcią uczynią.

My też tu nie próżnujemy, słudzy W. kr. Mci, jedna koło robot dziur zamkowych, druga uprzątnieniem chorych i zmarłych których się bardzo pokazuje między nami.

Żądaliśmy od pana boga ciepla dla wczasów naszych od zimna i dla robot zamkowych i budek, ale to ciepło więtszą zarazę nam przynioslo, bo i ten trup, których do szańców zakopywano, dla ciepła wszystek się odkrył; jako dla tych zbitnych trupów, tak i dla ścierw wszeiakich dymy wielke idą, a to wszystko uprzątać, zakopywać i czyścić ni mam kim. Dobrzeby bylo, żebychmy mogli z łaski W. kr. Mci robotników co mieć, chociaby ze sto, siła by się pomogło.

O niepzyjacielu W. kr. Mci, o zbiraniu wojsk jego słychać nieprzestaje i barzo nam to pomoglo, że za szczęściem W. kr. Mci a dzielnościa tak rozstropną jego Mci pana kanclerza ta Zawłocz pod panowanie W. kr. Mci przyszła; już bychmy pewnie ze Rżowa i z Torobca mieli ich u siebie.

Przytem uniżenie proszę o niezapomnienie mnie, naniższego a ubogiego poddanego W. kr. Mci, wedla milościwych obietnic pana szczodrobliwego i chrześciańskiego, któremu upokorzone a uniżone slużby i wierność poddaństwa mojego pilnie a pilnie zalecam.

Daz [так в публикации – О.Л.] z Łuk Wielkich, oktobris 27, roku 1580.

Waszej królewskiej Mci, naszego milościwego pana, naniższy sługa i wierny poddany Fiłon Kmita Czornobylski, wojewoda smoleński, namiestnik Jego kr. Mci na Wielkich Łukach, starosta orszański.

Пераклад А.Ф. Коршунава

НАЯСНЕЙШАМУ СТЭФАНУ З ЛАСКІ БОЖАЙ КАРАЛЮ ПОЛЬСКАМУ, ВЯЛІКАМУ КНЯЗЮ ЛІТОЎСКАМУ, ПРУСКАМУ, ЖМУДСКАМУ I Г.Д.1

Найяснейшы міласцівы кароль, пан а пан наш міласцівы!

З прычыны мае хваробы, якую пажадаў пан бог паслаць мне ліхаманкай, я не мог напісаць грунтоўна гэты ліст мой вашай каралеўскай мосці, але ўсякая пастанова вашай каралеўскай мосці адносна коннага і пешшага рыцарства была выканана ў адпаведнасці з воляй вашай каралеўскай мосці.

Толькі паны конныя ротмістры2 ніякім чынам не дазволілі таго, каб іх поўная аплата не была ім выдана і разам з тым яны падалі на рэестрах3 сакратарам вашай каралеўскай мосці новых таварышаў, якія павінны будуць даслужваць, або ім у другой чвэрці за гэта будзе вылічана, толькі некаторыя з іх зараз жа адмаўляюцца ад службы, наконт якой пісар вашай каралеўскай мосці пан Стаброўскі і пан Станіслаўскі зробяць усё неабходнае адносна справы вашай каралеўскай мосці.

Мы, слугі вашай каралеўскай мосці, тут таксама не гультайнічаем, адны з нас заняты работай па задзелванню дзюр замкавых, другія — падборкай хворых і мёртвых, якіх вельмі шмат аказваецца паміж намі.

Мы прасілі ў пана бога цяпла для перадышкі ад холаду і для работ пры замку і каля старажавых будак, але гэтае цяпло прынесла нам яшчэ большую заразу, бо і тыя трупы, што былі закапаны ў акопах, з-за цяпла ўсе адкрыліся; як з гэтых пахаваных трупаў, так і з усялякай падалі вялікі пар ідзе, а ўсё гэта прыбраць, закапаць і ачысціць у мяне няма кім. Добра было б, калі б мы з ласкі вашай каралеўскай мосці маглі мець нейкую колькасць работнікаў, хоць бы са сто, гэта вельмі здорава нам дапамагло б.

Аб непрыяцелю вашай каралеўскай мосці, аб збіранню яго войска чуткі не спыняюцца, і гэта нам вельмі дапамагло, таму што дзякуючы шчасцю вашай каралеўскай мосці і так разважлівай мужнасці ягамосці пана канцлера4 гэтая Завалач5 перайшла пад уладу вашай каралеўскай мосці, інакш мы б ужо напэўна мелі ў сябе непрыяцеля са Ржэва6 і Тарапца.

Пры гэтым пакорна прашу не забываць мяне, найніжшага і беднага падданага вашай каралеўскай мосці, у адпаведнасці з міласцівымі абяцаннямі шчодрага і хрысціянскага пана, якому я сваю пакорную і шчырую службу, а разам з тым і вернасць падданства майго ад усёй душы даручаю.

Дан з Вялікіх Лук7, кастрычніка 27, года 1580.

Вашай каралеўскай мосці, нашага міласцівага пана, найніжшы слуга і вернападданы Філон Кміта-Чарнабыльскі, ваявода смаленскі, намеснік яго каралеўскай мосці ў Вялікіх Луках, стараста аршанскі.


1 Тэкст Ліста падаецца па выданню "Archiwum domu Sapiehów", t. I (Listy z lat 1575 – 1606). Opracował dr. Prochaska. Lwów, 1892. Тэкст Ліста там пададзены пад № 2 за 1580 г., але нічога не сказана аб тым, на якой мове быў напісаны яго арыгінал.

2 Ротмістр — кавалерыйскі афіцэрскі чын, які адпавядаў у пяхоце капітану.

3 Рэестр. — У перыяд вызваленчай барацьбы ўкраінскага народа супраць феадальнай Польшчы (XIV—XVII стст.) польскім каралеўскім урадам быў устаноўлены абмежаваны імянны спіс украінскіх казакаў, якім дазвалялася несці ваенную службу ў адпаведнасці з воляй караля. Гэты імянны спіс і называўся рэестрам, а ўнесеныя ў яго казакі — рэестравымі казакамі.

4 Канцлерам Вял. кн. Літоўскага ў гэты час быў М.Ю. Радзівіл.

5 Завалач — пад гэтай назвай гістарычныя даведнікі называюць 2 пункты: старажытны горад Ржэўскага княства і пасёлак над возерам Падса. У дадзеным выпадку размова, відаць, ідзе пра пасёлак.

6 Ржэў — старажытны рускі горад на правым беразе Волгі. Упершыню ўпамінаецца пад 1216 г. як удзельны горад Смаленскай эямлі. У Лівонскую вайну падвяргаўся асадзе каралеўскіх войск Стэфана Баторыя.

7 Вялікія Лукі — старажытны рускі горад на р. Ловаці. Першыя звесткі аб ім адносяцца да 1166 г. У старажытнасці ён належаў Ноўгараду. У 1478 г. цар Іван III далучыў яго да Маскоўскага княства. У 1580 г. Вялікія Лукі былі захоплены Стэфанам Баторыем і да 1582 г. знаходзіліся пад уладай Рэчы Паспалітай.


Hosted by uCoz