Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


1380.[II.27], feria proxima, qua cantatur Oculi post Dominicam. Рыга. Магістр Лівоніі (Вільгельм фон Фрымерсгайм) пры пасярэдніцтве свайго пасла Германа заключае перамір’е з вялікім каралём Літвы Ягайлам і з Полацкай зямлёй да свята Пяцідзясятніцы (13 мая 1380 г.); перамір’е не распаўсюджваецца на князя Кейстута, ягоныя землі і Жамойць.

Арыгінал у XVII ст. знаходзіўся ў Каронным архіве ў Кракаве. Ён апісаны ў інвентары 1682 г.: "Induciae inter Jagiellonem regem Litvaniae et ipsius terram ac Lobeum Henricum [sic] magistrum Livoniae a data praesenti ad festum Pentecostes duraturae. Rigae, feria secunda post dominicam Oculi, anno 1380" (гл.: Inventarium omnium et singulorum privilegiorum, litterarum, diplomatum, scripturarum et monumentorum, quacunque in archivo regni in arce Cracoviensi per commissarios a sacra regia majestate et republica ad revidendum et connotandum omnes scripturas in eodem archivo existentes deputatos confectum anno domini 1682 / [Ed. E. Rykaczewski]. Paryž etc., 1862. S. 372) У 1759 г. дакумент надрукаваў М. Догель, але са значнымі недакладнасцямі і з пропускам аднаго радка. У канцы XVIII ст. дакумент разам са зборамі Кароннай і Літоўскай метрык апынуўся ў Санкт-Пецярбургу ў архіве канцылярыі 3-га дэпартамента кіраўнічага Сената (картон 41, № 2). Адсюль ён паступіў у Імператарскую публічную бібліятэку ў збор П. Дуброўскага. Захоўваўся ў кардоне "Pol. Rus. Livonica anno 1380", № 42. У 1920-я гг. дакумент перададзены Польшчы. Цяпер знаходзіцца ў: AGAD. Zbiór pergaminów, № 4529, пергамен памерамі 260х113 мм. Першапачаткова была падвешана адна пячатка на пергаменнай стужцы; цяпер ад яе засталася толькі стужка.

Асноўныя публікацыі і літаратура: Dogiel M. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae. T. 5. Vilnae, 1759. S. 80, № 58; Naruszewicz A. Historya narodu polskiego od początku chrześciaństwa. T. 7. Panowanie Węgrów. Warszawa, 1804. S. 339; Daniłowicz I. Skarbiec diplomatów papiezkich, cesarskich, krolewskich, książęcych. T. 1. Wilno, 1860. S. 231, № 469 (дата памылковая: 26 сакавіка); Liv-, esth- und curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F.G. von Bunge. Abteilung 1. Bd. 3. Nachträge zu den zwei ersten Bänden, Fortsetzung von 1368-1393. Reval, 1857. Рэгеста № 1362; публікацыя: слуп. 361-362, № 1152 (за выданнем М. Догеля); Prochaska A. Rozejm Jagiełły z landmistrzem inflanckim zatwierdzony w Rydze 27 lutego 1380 r. // Kwartalnik historyczny. R. 23. Lwów, 1909. S. 565 (па арыгіналу, лепшая публікацыя); Ліцкевіч А. Дагаворы паміж князямі ВКЛ, нобілямі Жамойці і прадстаўнікамі Тэўтонскага ордэна ў Прусіі і Лівоніі (1367-1398 гг.) // Arche. 2010, № 10 (Грунвальдскі нумар). Дадатак 1. С. 107-110, № 2 (лацінскі тэкст, пераклад на беларускую мову). - Лацінскі тэкст прыводзіцца паводле публікацый М. Догеля, А. Прахаскі і фотаздымка арыгінала, размешчанага на сайце Polska.pl.

Дата: Вялікі пост у 1380 г. пачынаўся 6 лютага. Згаданая ў тэксце дакумента Dominica Oculi — трэцяя нядзеля Вялікага поста. Названа паводле першых радкоў імшы, якая пачынаецца словамі: "Oculi mei semper ad Dominum, quia ipse evellet de laqueo pedes meos" (Пс. 24:15). У 1380 г. гэтая нядзеля прыпадала на 26 лютага, адпаведна наступны пасля яе дзень: панядзелак 27 лютага.

      Notum sit uniuersis, quod nos, magister Liuonie, cum consilio et consensu nostrorum praeceptorum, per nuncium nostrum Herman|num, pacem et treugas ordinari fecimus inter nos ac terram nostram et magnum regem Lethowie Iagillonem et suam | terram et illos de Plotzek, usque ad festum Pentecostes firmiter duraturas.
      Ita videlicet, quod praedictus rex Iagillo et | 1- terra sua et illi de Plotzeke debent esse securi omnino per nobis et omnibus nostris, ita quod nullus exercitus equester -1, | siue pedester, siue per latrocinium2, proprie stroderye3, de terra nostra ad terram praedicti regis Iagillonis et Pollosensem de|beat transire, nec aliquid dampnum infra praescriptum festum Pentecostes praefatis terris inferemus.
      Similiter nos et | terra nostra Liuonia et Curonia penitus securi esse debemus pro rege Iagillone et omnibus suis, ac pro illis de Plotze|ke, ita quod nullus exercitus equester siue pedester, siue per latrocinium2, proprie stroderye, de terra Iagillonis et illorum de | Plotzeke ad terram nostram Liuoniam et Curoniam debeat transire, nec aliquid dampnum nostris praedictis terris debeant infer|re.
      Hec ordinatio pacis et treugarum firmiter durabit inter nos et terras nostras Liuoniam, Curoniam, et regem Iagillonem, | terram suam et autem4 illos de Plotzek, usque ad festum Pentecostes supradictum.
      Ab istis vero pace et treugis rex Keyn|stuthe, et4 sui ac terra sua, et illi de Sameythen omnino esse debeant exclusi, ita quod nullas pacem et treugas inter | praedictos regem Keynstuthen et illos de Sameythen volumus obtinere.
      In cuius rei testimonium sigillum nostrum praesentibus | est appensum.
      Datum in castro nostro Ryge, anno Domini Mo IIImo LXXXo, feria proxima, qua cantatur Oculi post | Dominicam.

1-1 У публікацыях М. Догеля і Ф.Г. Бунге гэта фраза (адзін радок арыгінала) прапушчана. 2 У М. Догеля памылкова: curocinium. 3 У М. Догеля прачытана: stroderic. Ф.Г. Бунге лічыў гэта памылкай. І. Даніловіч трактаваў гэта слова як Stroderick – "на возах" (?). Верагодна, слова з'яўляецца варыянтам нямецкага Streiterei (сварка, звадка). 4 У М. Догеля і Ф.Г. Бунге слова прапушчана.

На адвароце пазнейшыя запісы: 1) Induciae inter magistrum Livonie et Jagellonum | regem Polo[censiem]. 1380. 2) Lithuania № 2do; 3) Lituania № 42 (першапачаткова была, але закрэслена лічба: 3).

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d087 ад 2010.XII.22.






Hosted by uCoz