Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы.


1384.[VI.14], am dinstag bynnen der Octaven des heilgenlichnams (нямецкая копія); die [tercia] post festum Sancti Corporis (лацінская копія). Марыенвердэр на рацэ Віліі. Вялікі магістр Тэўтонскага ордэна Конрад Цёльнер фон Ротэнштайн абяцае дапамагаць князю Трокаў Вітаўту (у хрышчэнні Віганду) у вяртанні яго вотчыны; калі Вітаўт памрэ без нашчадка, то яго спадкаемцам стане брат Жыгімонт, пры ўмове, што павернецца да хрысціянства.

Арыгінал у XVI ст. знаходзіўся ў Каронным архіве ў Кракаве. Ён апісаны ў інвентары М. Кромера (1551): "1384. Vitoldo promissa restitutio ad patrimonium, cum successione Sigismundi fratris, si et ipse ad fidem Christianam converteretur, alius ordo deberet succedere. Sub 4 Sigillis". Цяперашняе месцазнаходжанне і сігнатура невядомыя. - Копія 1 (на нямецкай мове). Па апісанні Ё. Фойгта (1853), тэкст быў запісаны ў адзін з Ordensfolianten у Таемным архіве ў Кёнігсбергу: "Alte Abschrift im Fol. Privilegia T. O., p. 251". - Копія 2 (на нямецкай мове): па апісанні А. Прахаскі (1882), была запісана ў адзін з тамоў Тэк Нарушэвіча, якія захоўваліся ў бібліятэцы Генеральнага штаба ў Санкт-Пецярбургу. - Копія 3 (на лацінскай мове): па апісанні А. Прахаскі, была запісана ў першым томе "Актаў гістарычных" (Нарушэвіча?) і мела нататку: "Ex Mss. Archivi Stanislai Augusti regis. Coll. Dogelii".

Асноўныя публікацыі і літаратура: Naruszewicz A. Historya narodu polskiego od początku chrześcianstwa. T. 7. Panowanie Węgrów. Warszawa, 1804. S. 367—369; Codex diplomaticus Prussicus. Bd. 4. Königsberg, 1853. S. 22-24, № 20 (па копіі 1); Daniłowicz I. Skarbiec diplomatów papiezkich, cesarskich, krolewskich, książęcych. T. 1. Wilno, 1860. S. 248, № 493; Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. 6. Codex epistolaris Vitoldi Magni Ducis Lithuaniae. 1376-1430 / Collectus opera A. Prochaska. Kraków, 1882. S. 5-6, № 15 (па копіі 3); Ліцкевіч А. Дагаворы паміж князямі ВКЛ, нобілямі Жамойці і прадстаўнікамі Тэўтонскага ордэна ў Прусіі і Лівоніі (1367-1398 гг.) // Arche. 2010, № 10 (Грунвальдскі нумар). С. 55-56 (пераказ зместу, у даце памылка друку: красавіка замест чэрвеня). - Нямецкі тэкст прыводзіцца паводле копіі 1 (за выданнем Ё. Фойгта); лацінскі тэкст - паводле копіі 3 (за выданнем А. Прахаскі).

Дата: Троіца ў 1384 г. адзначалася 29 мая. Актава Святога Цела пачыналася ў першы чацвер пасля актавы Троіцы, г.зн. 9 чэрвеня. Адпаведна аўторак падчас актавы Святога Цела ў 1384 г. прыходзіўся на 14 чэрвеня.

      Wir, 1- bruder Conrad Czolner etc. -1, thun kont und offinbar alle den dy desin brif sehen adir horen, lesin.
      Wy czu eyner czit geschach, daz herczok Witowt von Traken, etwen herczok Kinstutin son, in dy Maczow [sic] von Littowen entlief, und dy handt2 von dannen an uns lies werbin, das her sichir czu uns mochte komen, dy handt gobe wir ym, daz her czu uns quam, 3- do her vaste do etliche wile by uns, do waz gewesin -3. Do legte her uns vor claginde sine not, wy her von sinen vettern, als von Jagiln und Skirgaln were gevangin und von sines vater erbe vortreben, und von denselben sinen vettern syn vater und muter weren getötet. Do gap her sich in Gots und yn unser beschirmunge, und begerte von Gote und uns des christenglouben, do wir sulche gnade von Gote an ym dirkanten, daz her des glouben so gancz begernde was, do wurde wirs mit unsern gebitegern czu rote und lisen yn in Gotes namen toufen, und nanten yn mit namen Wigand.
      Dor noch was her uns czumutende, und bat uns daz wir ym durch Got weder czu 4- synes vatirs riche -4 weren beholflich, daz welde her von uns zcum leen5 entphan. Des gloube wir ym und bekennen offentlichin in desim kegewirtegin brive, daz wir ym weder helfen wellin, als wir verderste mogin, zcu sines vaters riche, und yn beschirmen und befredin vor unrechter gewalt, und dor czu ym helfin mit den unsern weder sine vinde, dy weder den christenglouben sint, wo wir kunnen adir mogin.
      Durch deser hulfe gabe und lenunge wille, sal uns der vorgenanthe herczok Wigant, sine rechte erben und nochkomelingin pflichtik sin zcu dinen und czu helfin mit den sinen weder alle betruber der cristenheit und anvechter des Ordins, sunderlichin so welle wir noch herczogen Wiganden eygin willekur.
      Ab is Got ensmols so fugete, daz der egenanthe herczog sine rechte erben und nochkomelinge ane erben vorschiden, des Got nicht engebe, so sol daz riche an uns und unsern Ordin gevallin.
      Geschege is och, das der egen herczog sine rechte erben und nochkomelinge eyn tochter und keyn son noch erm tode lisen, so sulle wir uns der tochter mit dem riche undirwinden, und geben sy mit dem riche noch unser gebiteger rate eym erbarn herren adir manne, der ir ebinbortig sy, und vorschide denne dy selbe vrouwe so, daz sy kein kint, weder son noch tochter, mit irm herren lise, so sal das riche glicherweys an den Orden erben, und der herre sal keyn recht czum riche habin.
      Von sunderlicher gnade so gunne wir herczogen Segemund, des egenanthen herczogin Wigandis brudir, 6- ap her och czum cristenglouben kere -6, und geschege, des Got nicht enwelle, daz herczog Wigand ane erben vorschide, so sal daz riche an herczoge Segemundt, an syne rechte erben und nochkomelinge erbin, mit dem selben rechte, dinste und hulfe, als is hirvor herczog Wigand czu geschriben steet.
      Deser dinge czu geczugnisse und czu grossir befestunge, habin wir unser ingesegil an desin brif losen hengin.
      Der gegebin ist by unserm huse Marienwerder of der Nerge, in der jarczal unsers Herren Cristi MCCCLXXXIIII am dinstag bynnen der octaven des Heilgenlichnams.
      7- Geczug sint unser lieben brudre Cune von Libensteyn, groskompthur; bruder Conrot von Walrode, obirster marschall; bruder Hinrich Gans, obirster trapier und kumpthur czu Cristpurg, dy och durch groser sicherkeit ere ingesegil mit unserm willen habin lasin hengen. Vortmer sint deser dinge geczuge bruder Frederich von Egloffstein, kompthur czur Balge und voith zcu Notangin; bruder Frederich von Wenden, kumpthur zcu Brandinburg; bruder Johann Rumpenheym, kumpthur zcu Rangnit; bruder Johan von Lorich, voith czu Samelant; bruder Johan czu Ryne, kumpthur zcur Memel; und vil andir erbare lute wirdigis geczugnisses. -7

1-1 Frater Conradus Czolner a Rotensteyn, magister Ordinis fratrum hospitalis sancte Marie domus Theutonice Hierosolimitani. 2 У лацінскім перакладзе: fidem publicam. 3-3 У лацінскім перакладзе скарочана: qua concessa nobiscum commoratus est. 4-4 У лацінскім перакладзе: patrimonium suum. 5. У лацінскім перакладзе: feudum. 6-6 У лацінскім перакладзе: amplectitur. 7-7 У лацінскім перакладзе няма.

А.Л. Ідэнтыфікацыйны нумар электроннай версіі дакумента: d098 ад 2010.XII.23.






Hosted by uCoz